Categoriearchief: Geen categorie

Stap voor stap as verspreiden

Het avondeten is bij ons een moment om met elkaar de dag door te nemen. Ik had die dag een crematie in Heerhugowaard begeleid en mijn zoon ROSS van 7 jaar vroeg wat dat eigenlijk inhield, wat gebeurt er dan met het lichaam? In Jip-en-Janneke-taal legde ik dit uit. Hij vroeg zich vervolgens af of ik dit ook wilde als ik dood zou gaan. Ik wil inderdaad gecremereerd worden, wat overigens een doodzonde (!!!) is voor een lid van de “van der Woude-doodgravers-familie”. Dit zal dus zeker niet gewaardeerd worden maar met mijn vele verhuizingen heb ik niet echt een woonplaats waar mijn roots liggen en zoals ik vaak hoor van mensen die over hun laatste bestemming nadenken, wil ik voorkomen dat mijn zoon het gevoel heeft dat hij ergens moet blijven wonen omdat mama daar nog is. ROSS’ vraag was vervolgens wat er met mijn restanten zou gebeuren. Ik antwoordde dat het mij een leuk idee leek dat hij mij in zijn verdere leven in een urn mee zou nemen. Uiteraard weet ik dat je niet over je graf kan en mag regeren dus ik vertelde dat dit aan hem zou zijn. Zijn antwoord was (en trek je eigen conclusie): “ik neem je mee in een boot en kieper je zo over boord…”

Kortom: ieder doet het op zijn eigen unieke manier. Vandaag kregen we de youtube-link van de TOLAD. De TOLAD is een soort van as-wandelstok waarmee je de as van een overledene stap voor stap verspreidt. Kijk zelf, misschien is het iets voor je:
Short documentary TOLAD

Hoe werkt het met de as?

Regelmatig krijgen wij de vraag hoe het met de as van een overledene gaat. We hebben hier al eerder over geschreven maar hier nog eens de feiten op een rij.
De as wordt na een crematie 1 maand bewaard door het crematorium. Dit is wettelijk bepaald en als nabestaande mag je de as niet eerder ophalen. Het crematorium maakt na deze maand een afspraak met de nabestaanden om de as over te dragen. De nabestaanden krijgen de as in een zwarte PVC-urn. Stel dat je met meerdere nabestaanden bent dan kun je de as van de overledene laten verdelen over meerdere asbussen. Hiervoor worden door het crematorium kosten in rekening gebracht (ongeveer € 20,00 per asbus). De as zit los in deze asbus in tegenstelling tot vroeger toen de as in een afgesloten zak zat. De asbus heeft een doorsnede van 17 cm en een hoogte van 25 cm en weegt ongeveer 2,5 – 3 kg.
Voor de bestemming van de as zijn legio mogelijkheden. Als nabestaande kun je ervoor kiezen om de as te (laten) verstrooien, bij te zetten in een graf, een sieraad van te maken, te gebruiken in een tattoo of te bewaren in een urn. Er zijn speciale urn-leveranciers maar uiteraard kun je ook hiervoor bij een lifestyle-winkel terecht. Mocht je hiervan gebruik maken, houd er dan rekening mee of de urn binnen of buiten komt te staan. Is de urn poreus of waterbestendig? Heeft de urn de juiste afmetingen? Zo niet dan kun je zelf of door het crematorium de as in een afgesloten zak laten doen. Mocht je interieur veranderen dan kun je eenvoudig een andere urn aanschaffen en overhevelen naar de urn in de juiste kleur.
Afgelopen weekend waren wij bij Begraafplaats Buitenveldert in Amsterdam en daar kwamen we prachtige potten/kruiken tegen van het merk Brynxz. Heel goed betaalbaar en daarnaast stijlvol.

Huisdier overleden

Ik pretendeer altijd dat een ècht goed en persoonlijk afscheid een eerste troost biedt. Deze week hebben we dat zelf aan den lijve ondervonden. Zoonlief heeft 2 kanaries: Petertje en Isa. Dol is hij op deze vogeltjes, die hij trouw elke dag water en eten geeft en eens per week keurig de kooi van verschoond. Dol-enthousiast was hij dan ook toen hij ontdekte dat er een eitje in het nestje lag. En de pret kon niet op toen er nog een eitje en nog een eitje bij kwam. Vol enthousiasme meldden we op FB dat “we zwanger waren”. Maar toen we een nachtje weg waren en de volgende dag thuis kwamen, zat Isa rillend en met bebloed hoofd op de bodem van de kooi terwijl Petertje (of Isa???) keurig zat te broeden op het nestje. Naar alle waarschijnlijkheid wilde ze ook even broeden maar dat werd niet getolereerd. Helaas heeft Isa de aanval niet overleefd en is ze aan haar verwondingen overleden.
Tja, en hoe vertel je dat aan je zoon, die op dat moment niet thuis is? Zoals ik geleerd en ervaren heb, moet je het bij de feiten houden en samen voor een mooi afscheid zorgen. En dat hebben we gedaan. We hebben een doosje gevouwen waar we Isa in hebben neergelegd, we hebben een kaarsje gebrand, een condoleance gehad waarbij we zelf bij een aantal mensen langs zijn gegaan om Isa een laatste eer te bewijzen en uiteindelijk hebben we Isa begraven. Nadat zoonlief Isa vaarwel zei, trok hij mij mee en zei hij dat hij het op deze manier prima vond en begon vervolgens te vertellen over hoe hard zijn moestuintjes groeiden.
Kortom ik besef dat ik als uitvaartbegeleider dit wellicht iets aandik maar mijn standpunt dat een ècht goed en persoonlijk afscheid een eerste troost biedt, werd bevestigd.

Een bijzondere week

In ons vak wil je eigenlijk nooit “dat het zo zou moeten zijn”. De dood, iemand verliezen is immers iets wat we niet willen. We willen onze dierbaren zo lang mogelijk om ons heen hebben en van elkaar genieten. De dood is echter ook iets dat, ondanks dat we het niet willen, onvermijdelijk is…

Omdat het “is wat het is” of omdat het een eigen keuze is.

Een mooie vrouw van 47 met kanker waarbij kans op genezing voorbij is… Een vader van 49 die een einde maakt aan zijn leven… Een liefdevol stel op leeftijd dat samen besluit te gaan. We willen het niet. Maar wanneer “dat is wat het is…? Hoe gaan we daar dan mee om?

Vorige week hebben wij een lezing bijgewoond van Prof. dr. em. Manu Keirse. Manu Keirse is klinisch psycholoog, doctor in de geneeskunde en dé specialist in België en Nederland als het over rouwverwerking en de laatste levensfase gaat. Zijn boeken werden in vele talen vertaald.

www.lannoo.be/nl/manu-keirse

Steen

Begin 1900 was er nog geen sprake van cremeren. Sinds 1980 worden steeds meer overledenen gecremeerd. Tot begin 2000 was het “fiftyfifty” en uit de cijfers van het CBS blijkt dat in 2014 38,5% van de overledenen begraven is en 61,5% gecremeerd. Kort geleden ging ik op bedrijfsbezoek bij Jan Reek Natuursteen in Hoorn. Dit bedrijf maakt huizen van natuursteen, restaureert versleten stenen trappen, maakt tafels uit één brok steen, restaureert complete vervallen begraafplaatsen enz. enz. enz. en zij maken de prachtigste grafstenen. Kijk mee met dit arbeidsintensieve respectvolle proces:

Met enorme zagen kunnen brokken steen in platen van tot slechts 2 cm dikte gezaagd worden. Dit alles gaan gepaard met veel water. Per dag gebruikt het bedrijf 14.000 liter water wat afgevoerd en gefilterd wordt waarna het weer gebruikt wordt.

Een oude techniek in een nieuw jasje.

Met de hand worden letters ingeschilderd en met bladgoud ingelegd.

Naast grafstenen doet Jan Reek Natuursteen veel meer zoals hier voor het interieur van een huis.

Opvoeden & de dood

Sommigen schrikken van de titel van dit blog. Als ouder wil je je kind tegen alles en iedereen beschermen, laat staan de dood. Feit is echter dat volwassenen kinderen onmogelijk kunnen beschermen tegen de aanwezigheid van de dood en de gevolgen daarvan. Volwassenen kunnen het onderwerp “de dood” op zijn minst bespreekbaar maken. Praat erover als het nog geen pijn doet. Tijdens een bijeenkomst op de R.K. Begraafplaats Buitenveldert gaf Mary Mijnlieff tips over opvoeden en de dood.

Hoe doe je dat? Je kunt dit doen a.d.h.v. films en voorleesboeken:
– Adriaan, een kist voor Stippie – Janneke van der Pal & Mascha Halberstad (You Tube film Adriaan & Stippie)
– lieve oma Pluis – Dick Bruna
– Derk Das blijft altijd bij ons – Susan Varley
– Dat is heel wat voor een kat – Judith Viorst & Frleur van der Weel
– Wanneer word je dood? – Riet Fiddelaers-Jaspers

Mary helpt in haar praktijk kinderen met het verwerken van een verlies. Zij komt hierin regelmatig dezelfde uitspraken tegen waarvoor we ons alvast kunnen behoeden:
– Zeg niet dat een overledene slaapt. Gevolg is dat kinderen zelf niet meer durven te slapen.
– Zeg niet dat een overledene een sterretje is want de kinderen denken dat ze voor altijd in de gaten worden gehouden door dat sterretje. We kunnen wel zeggen: als we dat sterretje zien, denken we aan …
– Zeg niet dat een overledene is heengegaan want dat is een te moeilijk woord voor kinderen. Wees eerlijk en zeg dat de overledene dood is. Het lichaam is stuk. het kan niet meer gemaakt worden.
– Wat is condoleren? Het is het tegenovergestelde van feliciteren.
– Mam/pap, ga jij ook dood? Ja maar de meeste mensen gaan dood als ze oud zijn.

Succes…!!!

Mary Mijnlieff – www.rouwverwerking-kinderen.nl
RK Begraafplaats Buitenveldert – www.begraafplaats-buitenveldert.nl

Troosthond

Wellicht heeft u het afgelopen zomer in de media gelezen. Patricia van Vliet van Monuta leidt labradoodle Ruby op als troosthond. Honden kunnen heel goed emoties oppikken en daarmee mensen, die het moeilijk hebben, steunen. In Nederland is de troosthond nog relatief onbekend echter in bijvoorbeeld de Verenigde Staten werken ze er al jaren mee.

TROOST
Dat een hond kan helpen bij rouwverwerking is eigenlijk ook niet vreemd. Knuffelen maakt oxytocine vrij, een hormoon waardoor we ons gelukkiger voelen. En honden geven ook nog eens onvoorwaardelijke liefde, zorgen voor gezelschap en geven structuur aan het .
U kunt zich voorstellen dat het troostende effect van een eigen hond nog veel groter is. Immers, we vinden de meeste troost bij diegenen die het dichtst bij ons staan, en daartoe behoort ook je eigen hond. En al helemaal wanneer je alleen achterblijft na het overlijden van een naaste dierbare. Honden zijn slim en sociaal en daarom bij uitstek troostende dieren.

ZUMA
Nu vraagt U zich wellicht af of de bruine Rhodisian Ridgeback op de foto van onze website ook een troosthond is en of wij daar ook mee werken? Ik geef toe, hij is wat ‘aan de maat’ om lekker mee op schoot op de bank te kruipen. Al denkt hij daar zelf anders over. En hij ziet er met de ‘streep’ op zijn rug voor velen van u misschien ook iets te imposant en wellicht dreigend uit. Niets is echter minder waar. Een ‘goedzak’ eerste klas en dol op aandacht. Maar nee, een getrainde troosthond is hij niet. Maar dat hij dit diploma eigenlijk wel verdient kan ik u verzekeren. Hij bewijst mij al vele jaren trouwe dienst. En mocht u in de situatie komen dat u onze hulp kunt gebruiken en uw bankstel laat het toe, dan neem ik hem met alle liefde voor u mee.

Budgetuitvaart

Het nieuws is er vol van: de concurrentie in de uitvaartbranche is pittig en uitvaarten kunnen goedkoper. Zie hieronder het desbetreffende artikel in De Telegraaf van vandaag.

Dit doet mij terugdenken aan een intieme “budgetuitvaart” afgelopen jaar. De telefoon ging en enigszins aarzelend werden vragen gesteld over de kosten van een uitvaart. Al pratende en vragen stellend kwamen we erachter dat het ging om de uitvaart van moeder, die op het moment van bellen terminaal was. Ze had een liefdevol leven gehad, ze was 86 jaar oud, ze had 2 getrouwde kinderen, 1 kleindochter en nog 1 zusje, dat 4 jaar jonger was, 82 jaar. De overige liefhebbende vrienden en familieleden waren haar inmiddels ontvallen. Het ging dus om een uitvaart met een afscheid voor 6 nabestaanden. Het liefst wilden de nabestaanden een samenzijn hebben in haar geliefde kamer in het bejaardentehuis. Daarna wilden zij haar naar het crematorium brengen, maar daar wilden zij geen koffie met cake. Ter kennisgeving zou er een aantal kaarten verstuurd worden nadat moeder was gecremeerd.
Kortom, de nabestaanden hadden duidelijk in beeld hoe zij afscheid wilden nemen van moeder en daarnaast gaven ze aan dat hun budget niet zo groot was. We praatten verder en zo vertelden de nabestaanden dat moeder dol was op haken. Kilometers wol waren door haar handen gegaan. Zou het dan niet een idee zijn om moeder op een draagbaar op te baren en haar toe te dekken onder een eigengemaakte sprei in plaats van in een kist?
Ter verduidelijking: een draagbaar is goedkoper dan een kist. Sinds 1991 mogen overledenen begraven en gecremeerd worden op een draagbaar, mits het lichaam volledig bedekt is met een natuurlijk materiaal.
En zo geschiedde. Een bevriende timmerman maakte de draagbaar waarop moeder werd opgebaard in haar eigen kamer. In de sprei werden tientallen plukjes gipskruid gestoken. Het afscheid vond plaats in haar kamer met haar geliefde zus, dochters, schoonzonen en kleindochter, zonder ons. Zij spraken herinneringen uit, bekeken foto’s en lazen aan elkaar gedichten voor. Wij kwamen volgens afspraak om 11.00 uur. Samen droegen we moeder door de erehaag van medebewoners en verzorgers naar de rouwauto, waarna we naar het crematorium vertrokken. Hier vond een zogenoemde technische crematie plaats.
Ter verduidelijking: bij een technische crematie wordt de overledene direct naar de crematieruimte gebracht. Er wordt geen gebruik gemaakt van de aula of van koffie en thee. Hierdoor kan de prijs laag blijven.
Persoonlijk heb ik bovenstaande uitvaart als zeer intiem, liefdevol en waardig ervaren. Vaak speelt geld een ondergeschikte rol bij een uitvaart, of nabestaanden vinden het “gênant” om naar de kosten te vragen. Maar ook voor een gering budget kan er waardig afscheid genomen worden. Hierbij helpt het vooral als u van tevoren uw wensen heeft vastgelegd.
Overzicht van de kosten van bovengenoemde uitvaart exclusief de rouwkaart (deze was door de familie zelf gemaakt en verstuurd):

Natuurbegraafplaats

Regelmatig krijgen wij vragen over natuurbegraafplaatsen. Een redelijk nieuw fenomeen in Nederland dat in Engeland al jaren een begrip is. Vandaag waren wij op Natuurbegraafplaats Heidepol in Arnhem, die in de zomer van 2012 geopend is.

Natuurbegraven betekent eeuwigdurende rust in de natuur. U kunt een graf kopen in de natuur vanaf € 3.250,00. U kunt bij leven de mooiste plek uitkiezen. Dit graf is voor één persoon en eeuwigdurend. Als u een graf voor meerdere personen wilt, dan kunt u graven naast elkaar uitkiezen. U koopt hiermee het recht om op de plek van uw keuze te worden begraven. Dit grafrecht wordt in een akte vastgelegd en bij het Kadaster aan de grond gekoppeld. Een gedeelte van het bedrag wordt door Heidepol geschonken aan Stichting Nieuwe Natuur. Deze stichting maakt zich sterk voor de realisatie van nieuwe natuur in Nederland.
Op natuurbegraafplaats Heidepol zijn 7.000 graven beschikbaar, waarvan er inmiddels 4.000 uitgegeven zijn. De natuurgraven op Heidepol krijgen geen uitgebreide grafmarkering, waardoor ze één blijven met de natuur. Er kan gekozen worden voor een houten gedenkteken in de vorm van een houten boomschijf. Hieraan herkent de nabestaande het graf. De beheerders van de natuurbegraafplaats werken met exacte GPS-coördinaten, die in de aankoopakte opgenomen worden.

Op het graf kan na de begrafenis van een dierbare een boom geplant worden. Hiervoor zijn speciale plekken aangewezen waar uitbreiding van het bos mogelijk is.
Op Natuurbegraafplaats Heidepol kan er op de dag van de uitvaart gebruik worden gemaakt van de ontvangstruimte, die gebouwd is in een voormalige schuur. Daarnaast is er de half-open Heidekapel en de boskapel, die in de openlucht is.

In Nederland zijn op dit moment drie natuurbegraafplaatsen:
Heidepol – Arnhem
Schoorsveld – Heeze vlakbij Eindhoven
Maashorst – Schaijk
Daarnaast is er een aantal natuurbegraafplaatsen in wording:
Heerenduin – Velsen
Huis ter Heide – De Moer vlakbij Tilburg
Mookerheide – Mook
Landgoed Christinalust – Twekkelo tussen Enschede en Hengelo
Landgoed Winfried – Wapenveld
Hooghei – Berlicum
De Bonnenpolder – Hoek van Holland

As verstrooien

Vandaag was ik aan het fotograferen op het strand; een zakelijk portret van een gedreven ondernemer. We liepen een stukje langs de waterlijn en kwamen om de paar meter rode rozen tegen, aangespoeld vanuit de zee. Hij kreeg “een beetje de kriebels”, want het vermoeden rees dat deze rozen uitgestrooid waren over zee wellicht samen met de as van een overleden dierbare. Hij dacht er verder over na en vroeg zich af wat wel/niet mag in Nederland op dit gebied. “Ik heb daar eigenlijk nooit bij stilgestaan” liet hij weten.
Na een crematie wordt de as één maand in het crematorium bewaard. Dit is vastgelegd in de wet. Deze periode is één maand vanwege mogelijk justitieel onderzoek en daarnaast zorgt deze periode ervoor dat nabestaanden geen overhaaste beslissingen nemen. Een testament wordt vaak pas in de weken na de crematie/begrafenis geopend. Hierin kan de overledene wensen m.b.t. zijn/haar as hebben vastgelegd. De wachttermijn voorkomt dus overhaaste beslissingen.
Één van de mogelijkheden is om de as te verstrooien. Dit mag als de eigenaar van de grond hiervoor toestemming geeft. Als de overledene elke dag zijn hond bijvoorbeeld uitliet in het bos, dan is er toestemming van Staatsbosbeheer nodig om de as in het bos te verstrooien, of als de overledene graag viste dan is er toestemming van Rijkswaterstaat nodig om de as op het water te verstrooien.