Categoriearchief: Geen categorie

Dit is zo jammer!

Natasja schrijft in elke uitgave van Maggs Magazine een column over haar werkzaamheden als uitvaartbegeleider. Lees hier haar column uit Maggs Magazine Zomer 2021.

In het gezinshuis voor verstandelijk gehandicapten maakte het overlijden van Bram (61) veel indruk. Want dood is niet niks. Wat gebeurt er dan allemaal? Samen met de bewoners doken de begeleiders daar helemaal in. Er werden tekeningen gemaakt, rouwadvertenties uitgeknipt, plaatjes van uitvaartkisten opgeplakt, uitvaartbegeleiders gezocht, een bloemstuk gemaakt met linten eraan… Alles in het teken van het afscheid van Bram.

Op de dag van de begrafenis stonden de bewoners, de begeleiders en de familie om de kist heen. In de kamer van Bram. Van een afstandje keek ik mee. Een laatste blik, een laatste groet en toen was het tijd om de kist te sluiten.

“Dit is zo jammer!” klonk hartstochtelijk de stem van een medebewoonster. Nu was hij weg, nu kon ze hem niet meer zien. Zijn vrienden – of broers en zussen in het tehuis, wat benadert het ’t meest als je als een gezin samenwoont – mochten de schroeven aandraaien. Daarna vormden ze met elkaar een mooie haag op de gang. Zo hadden ze het afgesproken. De knuffels die her en der verspreid lagen, gaven ze mee. En niet te vergeten: het Mariabeeldje dat sinds jaar en dag naast zijn bed stond, zijn houvast. Helemaal versleten: kroontje kapot, kleur bijna weg, de hand die het zo vaak had vastgehouden nog bijna zichtbaar aanwezig. Dat moest ook op de kist, samen met de knuffels en het bloemstuk. Het muziekboxje werd aangezet toen de kist de kamer uit werd gereden. I did it my way”, zong Herman Brood. Buiten was er weer een haag, maar nu van zeepbellen. Tot aan de auto liepen de bewoners en verzorgers mee. En toen was het voor hen voorbij.

Onder de indruk van wat ik net had gezien – zoveel liefde! – zat ik in de auto en echoden de woorden “dit is zo jammer!” nog na. Treffender kon het verdriet om het verlies van hem niet worden verwoord.

Afscheid nemen in coronatijd

Het coronavirus is sinds maart 2020 onderwerp van gesprek.
Hieronder een opsomming van geldende maatregelen die van toepassing zijn op de uitvaarten:

  • Er mogen maximaal 100 personen aanwezig zijn bij een afscheid mits de ruimte van de lokatie dit toelaat. Dit aantal is inclusief kinderen en exclusief personeel.
  • Uitvaartcentra zijn uitgezonderd van de horecasluiting.
  • Tijdens een afscheidsbijeenkomst moeten de aanwezigen een mondkapje dragen bij beweging door het pand. Als u zit, mag het mondkapje af.

Tot slot
Deze situatie vergt creativiteit. Wij staan u hierin bij met alles wat wij tot onze beschikking hebben. Er is meer mogelijk dan velen doen vermoeden en deze situatie zorgt voor passende initiatieven waarvan we hieronder graag een aantal benoemen:

  • Veel uitvaartlokaties bieden livestream tegen een gereduceerd tarief of zelfs gratis aan. Op deze manier kunnen familie en vrienden inloggen vanuit huis om de afscheidsdienst mee te maken.
  • Lees over ons prachtige initiatief “de bloemencondoleance” op onze website: www.natasjavanderwoude.nl/bloemencondoleance
  • Als laatste eerbetoon kan een oproep worden gedaan voor het vormen van een erehaag. De regels hiervoor verschillen per veiligheidsregio dus wij controleren dit voor u bij de betreffende gemeente.
  • De regels voor een condoléance verschillen per lokatie. Stel dat er geen koffie/thee/fris mag worden geserveerd dan kunt u een coffee-to-go met een voorverpakte lekkernij meegeven bij vertrek.
  • Tijdens een condoléance mogen er geen handen worden gegeven of er mag niet worden omhelsd. Een hele opgave bij verdriet. Bij de entree geven wij persoonlijk en via een informatiebord aan hoe er wel gecondoleerd kan worden. Dit kan bijvoorbeeld door te knikken, hand op het hart te leggen of handen tegen elkaar te houden voor de borst.

Wij volgen het nieuws op de voet en houden u graag via onze website en social media op de hoogte. Update: 10 mei 2021, 21:20 uur.

Een laatste sigaret

Natasja schrijft elk kwartaal een column over haar werkzaamheden als uitvaartbegeleider in Maggs Magazine. Lees hier haar column uit Maggs Magazine Winter 2020/2021.

Een laatste sigaret…
Het was dat het niet kon, maar wat hem betrof mochten ze hem na zijn dood in de kliko aan de kant van de weg zetten. Voor een man die voor volk en vaderland had gestreden, was dat wel heel erg bescheiden. Hij had zijn strepen dik verdiend, een indrukwekkende lijst aan titels achter zijn naam staan. Maar dat leven had hem wel getekend en van hem niet altijd het gemakkelijkste mens gemaakt, vertelde zijn zoon. Toch was hij op zijn manier een zorgzame vader geweest, had hij er snel aan toegevoegd. Een man die wist wat hij wilde.
Op weg naar de kleine huiskamer, waar het ondanks de sobere, praktische inrichting en het hoog-laag ziekenhuisbed toch aangenaam knus en warm toeven was, hoorde ik hem hoesten. Het verklaarde de volle asbak op het tafeltje naast het houten bistrostoeltje bij de voordeur.
Zijn gezin zat aan tafel, klaar om het afscheid door te nemen. Net als de vader een kordate, hardwerkende familie van weinig woorden. Zo zou ook het afscheid worden: eenvoudig maar liefdevol, precies volgens zijn richtlijnen. Zoals hij ook zijn dood had geregeld. Want het roken had na al die jaren zijn tol geëist. Om de heftige pijn die hij leed enigszins draaglijk te maken, zouden ingrijpende chirurgische ingrepen nodig zijn. Daar voelde hij niets voor; met zijn 80 jaren vond hij het zo wel mooi geweest. Dankbaar dat in Nederland euthanasie tot de mogelijkheden behoort, maakte hij daar graag gebruik van. De vraag was nu alleen nog: wanneer?
Alle ogen waren op de vader gericht. Zijn vrouw pakte zijn hand vast. Hij drukte zijn lippen even op haar vingers, zijn blik werd zacht toen hij zei dat hij een goed leven had gehad waarvoor hij haar heel dankbaar was. Een intiem moment dat maar even duurde, maar een eeuwigheid leek. Misschien wel omdat die breekbaarheid altijd ongemakkelijk had gevoeld. Daarna kwam hij kort en krachtig met het antwoord: ‘Nog één sigaret en dan ben ik eraan toe. Maar voor deze keer wil ik hem wel binnen roken.’

Een bijzonder begin van de kerst!

Dit jaar had ik twee gesprekken met hen omdat zijn gezondheid achteruit ging. Hij wilde zijn laatste wensen vastleggen en had mij daarvoor uitgekozen.
Woensdag belde zij dat zijn gezondheid achteruit holde. Binnen 24 uur wilden ze hun hartstochtelijke wens in vervulling laten gaan en zo geschiedde: ze gingen meer dan volmondig ja tegen elkaar zeggen. De trouwambtenaar zorgde voor de benodigde paperassen, haalde zijn toga van het gemeentehuis, sprak legendarische woorden uit, de getuigen werden gemobiliseerd, in 3 uur tijd zorgde Bakkerij Beerse voor de taart en ik? Ik mocht dit prachtige, liefdevolle, onvergetelijke moment fotograferen.

Helga Barbara Margriet

In mei werd ik door Helga gebeld. Haar man was overleden door corona na weken tussen hoop en vrees te hebben geleefd, na weken hem niet bezocht te kunnen hebben in het ziekenhuis. Er brak een week aan waarin ik samen met Helga en haar gezin aan een prachtig afscheid werkte. Eindelijk konden ze iets doen maar uiteraard niet datgene wat zij wilden.
Gegrepen door hun verhaal nam ik contact op met Barbara van Beukering, o.a. schrijfster van “Je kunt het maar één keer doen” en met Theater de Vest in Alkmaar. Ons plan was om samen een bijeenkomst te verzorgen voor nabestaanden, die iemand zijn verloren door corona om hen handvaten te geven voor een goede rouwverwerking.
Die bijeenkomst is nog niet geweest maar wel hebben Barbara en Helga met elkaar gesproken en heeft Barbara het verhaal van Helga opgetekend in de Margriet.
Aangrijpend en enorme bewondering voor Helga, die haar verhaal heeft gedeeld en respect hoe Barbara dit verwoord heeft.
Je kunt dit verhaal lezen in Margriet nummer 52, 3 t/m 9 december.

In het paradijs

Natasja schrijft elk kwartaal een column over haar werkzaamheden als uitvaartbegeleider in Maggs Magazine. Lees hier haar column uit Maggs Magazine Najaar 2020.

Toen ik de typisch jaren 70 eengezinswoning binnenstapte was ik verbaasd: waarbij alle huizen de inrichting nagenoeg hetzelfde is, daar had Hester er een totaal andere draai aan gegeven. Origineel, ruimtelijk, sfeervol. Gretig om me heen kijkend volgde ik haar dochter naar de tuin. Opnieuw wachtte me een verrassing: omarmd door een enorme bloemenpracht lag Hester daar paradijselijk onder de appelboom. De rijke oogst hoefde alleen maar te wachten om straks geplukt te kunnen worden. Zelf zou ze dat niet meer meemaken, dat was ook de reden van mijn komst. We gingen haar uitvaart bespreken.Sinds twee jaar geplaagd door ALS had ze besloten op tijd uit dit leven te stappen. Niet te wachten tot haar lichaam het zover zou hebben opgegeven dat ze bij wijze van spreken alleen nog maar met haar ogen kon knipperen. Negenveertig was ze nu: lopen ging niet meer, een hand geven nauwelijks, maar praten gelukkig nog redelijk goed. Voor haar gevoel had ze de grens bereikt. Ik vond het dapper zoals ze haar einde besprak. In de schaduw van de boom, door de takken heen blikkend naar de blauwe hemel had ze in alle rust afscheid genomen van alles waar ze zo van hield. Vrede gesloten met het einde. Genoten van elke dag, van ieder uur, en nu van de laatste momenten. Het was goed zo. Maar terwijl haar dochter koffie haalde, wilde ze toch nog iets met me bespreken. Iets waar ze niet goed uitkwam.Waar ze haar dochter liever niet bij had. Want hoe werkte het nou precies? Als donderdag aan het einde van de dag de arts zou komen, moest ze dan op bed gaan liggen om daar de injectie toegediend te krijgen? Binnen, terwijl het donderdag weer zo’n mooie dag beloofde te worden? Dit plekje op de ligstoel was haar zo lief geworden. Hier zou ze willen weg vliegen, zei ze gekscherend, tussen de appels door zo naar het andere paradijs. Maar kon dat? Want wat als haar lichaam verstijfde in deze houding: half overeind, de knieën iets gebogen? Paste ze dan nog wel in de kist? Ik kon haar geruststellen: natuurlijk ging dat lukken. De stijfheid kon worden weggemasseerd en ze zou erbij liggen als een Doornroosje. Haar dochter kwam met de koffie. Hester glimlachte. Nu kon ze gaan.

0% alcohol, 100% liefde

Natasja schrijft elk kwartaal een column over haar werkzaamheden als uitvaartbegeleider in Maggs Magazine. Lees hier haar column uit Maggs Magazine Zomer 2020.

0% alcohol, 100% liefde

In een notendop beschreef een van de zoons de treurige geschiedenis van de overledene. Een man die in lang vervlogen tijden er zo gelukkig en vitaal had uitgezien. Een vader om van te houden, om trots op te zijn, om op te willen lijken. Maar het tij keerde: hij raakte zijn baan kwijt, verloor de moed en was hij thuis niet te harden. En helemaal niet meer toen hij zich moed begon in te drinken. Een paar borrels werden al gauw een fles en de gelegenheidsdrinker voor wie hij zich graag uitgaf, veranderde in een alcoholist. Zelfmedelijden nam het roer over: het lag niet aan hem, het lag aan iedereen en dus maakte hij ook met iedereen ruzie. Degene die hij het meest lief had, stootte hij af en niemand mocht hem helpen. Een scheiding kon niet uitblijven. Ook zijn zoons verbraken het contact maar bleven hem alle vijftien jaren die hij tot zijn dood in het zorgcentrum sleet, financieel ondersteunen.

En nu was hij overleden. Of ik voor hem een liefdevol afscheid wilde verzorgen. Want dat ze met hun vader hadden gebroken, betekende niet dat ze niet van hem hielden.

Een handjevol vrienden en familie kreeg een kaart met de mooie foto van weleer en een toepasselijk gedicht, alleen de zoons met hun partners namen afscheid van hem in de opbaarkamer van het verzorgingshuis. Ze trokken de meegebrachte fles champagne open en klonken op het leven dat ze mede aan hem te danken hadden. Ruim een uur zaten ze bij zijn kartonnen kist – vaders nadrukkelijke wens -, fluisterden ze, lachten ze, zwegen ze.

Ik stond buiten te wachten. De zon scheen, een vogel vloog met takjes af en aan naar zijn nest, druk in touw om het nieuwe leven voor te bereiden. Ik schraapte met mijn schoen over de grond. Mijn oog viel op een blikje bier dat omgeven werd door confettihartjes. Ik raapte het op, wilde het al in de prullenbak gooien toen ik 0% zag staan. Ik legde het terug, tussen de hartjes en nam er een foto van. De zoons waren er bij mee; ze hadden de boodschap begrepen…

Bloemencondoléance – niet aanwezig maar wel erbij

Maximaal 30 personen bij het afscheid, geen condoléanceboek waar persoonlijke boodschappen in worden genoteerd. We hebben nog met deze beperkende maatregelen te maken, tot in ieder geval 1 juli…

Voor het afscheid van afgelopen donderdag was het kiezen voor de 30 personen, die bij het afscheid aanwezig mochten zijn, ingewikkeld. De weduwe kreeg een flashback naar haar huwelijk waarbij slechts een select gezelschap bij het diner aanwezig kon zijn. Die wel, die niet of die toch wel maar dan… Ga er maar aan staan. We bedachten dus een actie waarbij de mensen die niet aanwezig konden zijn, er wel bij waren. Zij konden bij ons een bloem bestellen en daarbij een persoonlijke boodschap doorgeven, die wij op een kaart schreven en aan de bloem bevestigden. Deze bloemen legden wij op de lege stoelen in de aula als een warme gekleurde krans om de familie en overledene heen.
Na de dienst verzamelden wij de bloemen en maakte de bloemist er prachtige boeketten van, die met de familie mee gingen naar huis. Een kleurrijk geheel met goed doordachte en dus persoonlijke boodschappen. Hartverwarmend!

Uitgevoerd in samenwerking met Wim van Assem Bloembinderij Alkmaar en gebaseerd op een idee van Memorosa.

Praten over ziekte en dood in tijden van corona

Via de media worden we door verplegend personeel aangemoedigd om met je naasten te bespreken hoe je je laatste levensfase ziet. Stel dat… Wil je gereanimeerd worden? Wil je geïntubeerd worden? En wat zijn je wensen voor een uitvaart? Maar hoe bespreek je deze delicate onderwerpen? Hoe bespreek je ze met je ouders, opa en oma, partner of kinderen? Bureau Morbidee stelde een kort en krachtig document samen met waardevolle tips hiervoor. Eind dit jaar brengen zij een boek over dit onderwerp uit maar door de coronacrisis stelden zij alvast dit document kosteloos beschikbaar:
Praten over ziekte en dood in tijden van corona

Tot op de bodem

Natasja schrijft elk kwartaal een column over haar werkzaamheden als uitvaartbegeleider in Maggs Magazine. Lees hier haar column uit Maggs Magazine Voorjaar 2020.

Een jaar geleden werd ik gebeld door de vrouw van Cor. Zijn einde was in zicht. Cor wist al langere tijd dat hij ernstig ziek was en had die tijd benut om zijn eigen kist te timmeren. In plastic gewikkeld stond deze op de deel van de boerderij waar ze zoveel jaren lief en leed hadden gedeeld. Waar de kinderen waren opgegroeid, waar ze tot voor kort nog uren in de moestuin tussen voornamelijk bloemen hadden doorgebracht, waar gesprekken soms gemakkelijker waren als je elkaar even niet aankeek. Waar stille tranen zich verstopten tussen de kroppen sla. Maar waar zij tijdens het poten van de aardbeienplantjes ook nog om hem had geschaterd. Om zijn gekke verhalen, om de anekdotes met de kinderen, hun zoon Casper van toen twee jaar die zonder luier bij hun onkreukbare buurvrouw op schoot was gaan zitten. Zoete herinneringen waar ze tot op het laatste moment samen aan wilden blijven bouwen.

Cor had er nog een in petto. ‘Ik heb Casper de opdracht gegeven om iets op de onderkant de kist te schrijven,’ grinnikte hij. ‘Wat?’ had ze gevraagd. Ze kende z’n grapjes. ‘Dat zeg ik niet. Ik zou niet kijken als ik jou was,’ had hij gezegd. En daar had hij het bij gelaten.

De dag van het afscheid was aangebroken. Samen plaatsten ze de deksel op de kist. Cor had keurig het zakje met schroeven met bijpassend bitje aan een handvat gebonden. Zoals hij alles keurig had geregeld: de rouwkaart, de adressenlijst, de begrafenis, en de erfenis. Achter alles met een emotionele lading stond een naam. Afgesproken was dat de kinderen hem op de schouders naar het graf zouden dragen. Aan de arm van haar schoondochter liep zijn vrouw door de haag mensen achter de kist aan. Toen een aantal van hen door de knieën ging om een steelse blik op de onderkant van de kist te werpen, schoot de opmerking van Cor haar weer te binnen. Niet kijken, had hij gezegd. Dat kon ook niet meer, dus vroeg ze zachtjes aan haar schoondochter of zij wist wat er stond. ‘Dat wil je niet weten,’ grinnikte ze. ‘Iets heel schunnigs.’ Nu was zij het die het erbij liet. De knipogen over en weer zeiden haar genoeg. Typisch een laatste groet van Cor.